تنش های غیر زیستی در محصولات باغبانی

تنش های غیر زیستی در محصولات باغبانی

سامانه‌نگری بر مقاومت به خشکی در گیاه چای (Camellia sinensis): از ژن تا شبکه

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسنده
: استادیار، گروه میکروبیولوژی نفت، پژوهشکده علوم پایه کاربردی ،سازمان جهاد دانشگاهی شهید بهشتی ،تهران، ایران
10.30470/ashc.2026.742847
چکیده
تنش خشکی یکی از مهم‌ترین عوامل محدودکننده رشد، عملکرد و پایداری محصولات کشاورزی، به‌ویژه گیاهان چندساله‌ای مانند Camellia sinensis، در مناطق حساس اقلیمی به شمار می‌رود. این تنش با ایجاد اختلال در فرآیندهای فیزیولوژیکی و مولکولی، موجب کاهش عملکرد و کیفیت محصول می‌شود. هدف از این پژوهش، شناسایی و تحلیل سامانه‌ای ژن‌های مرتبط با تحمل به خشکی در گیاه چای به‌منظور بهره‌گیری از آن‌ها در اصلاح ژنتیکی و توسعه ارقام مقاوم است. در این مطالعه، با استفاده از رویکرد بیوانفورماتیکی و تحلیل داده‌های ترنسکریپتومی، ژن‌های دارای بیان افتراقی در پاسخ به تنش خشکی شناسایی شدند. داده‌ها از منابع علمی معتبر گردآوری و شباهت توالی‌ها با BLAST بررسی شد. برای تحلیل شبکه تعاملات ژنی از STRING و برای بررسی عملکرد و مسیرهای زیستی از ابزارهای AgriGO و PANTHER استفاده گردید. در مجموع، ۱۹۳ ژن مرتبط با پاسخ به تنش خشکی شناسایی شد که بیشترین فعالیت آن‌ها در برگ، ریشه و جوانه، به‌ویژه در برگ‌های انتهایی مشاهده گردید. تحلیل شبکه ژنی نشان داد فاکتورهای رونویسی، پروتئین‌کینازها، ژن‌های دخیل در سنتز اسمولیت‌ها و پروتئین‌های محافظ مانند HSP و LEA نقش کلیدی در پاسخ دفاعی گیاه دارند. همچنین مسیرهای زیستی فعال شامل تنظیم بیان ژن، متابولیسم ثانویه، سیگنالینگ هورمونی و پاسخ‌های دفاع سلولی بودند. این پژوهش با ارائه نقشه‌ای جامع از پاسخ‌های ژنتیکی چای به تنش خشکی، مبنایی برای طراحی راهبردهای اصلاحی، انتخاب مارکرهای مولکولی و توسعه ارقام مقاوم با استفاده از ابزارهای زیست‌فناوری و بیوانفورماتیک فراهم می‌سازد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 22 مهر 1405